Faransiiska ayaa markii ugu horreysay muujiyay dabacsanaan ku aaddan suurtagalnimada iibinta nidaamka difaaca hawada ee SAMP/T (Mamba) oo ay si wadajir ah u soo saaraan Faransiiska iyo Talyaaniga, kaddib sanado ay arrintan u xannibnayd sababo siyaasadeed awgood.
Sida ay sheegeen shan ilo oo si dhow ula socda wada-hadallada, isbeddelkan ayaa daba socda kulan dhex maray Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron iyo Ra’iisul Wasaaraha Talyaaniga Giorgia Meloni 25-kii Juun, ka hor shirkii NATO. Inkasta oo wada-xaajoodyadu ay weli ku jiraan marxalad hore, haddana waxaa la sheegay in Paris ay dib uga fiirsanayso diidmadii muddada dheer ka jirtay arrintan.
Madaxtooyada Faransiiska ayaa ka gaabsatay inay xaqiijiso wararka, iyadoo sheegtay inay jiraan “khaladaad muhiim ah” oo ku jira xogta la baahiyay, balse ma aysan faahfaahin waxa ay yihiin.
Turkiga, Faransiiska iyo Talyaaniga ayaa sanadihii 2017 iyo 2018 bilaabay iskaashi ku saabsan horumarinta iyo soo saarista nidaam difaac oo riddada dheer leh, hase yeeshee mashruuca ayaa hakad galay markii xiriirka Ankara iyo Paris uu xumaaday sababo la xiriiray khilaafaadyo ku saabsan Suuriya, Liibiya iyo murannada Bariga Badda Mediterranean-ka ee la xiriiray Giriigga iyo Qubrus.
Nidaamka SAMP/T, oo sidoo kale loo yaqaan Mamba, waxaa soo saara isbahaysiga Eurosam, kaas oo ay ku mideysan yihiin shirkadaha MBDA France, MBDA Italy iyo Thales. Waa nidaamka keliya ee Yurub laga sameeyo ee lagu sheegay inuu awood u leeyahay inuu soo rido gantaallada ballistic-ga, waxaana inta badan loo arkaa dhigga Yurub ee nidaamka Patriot ee Mareykanka.
Turkiga, oo leh ciidanka labaad ee ugu weyn NATO, ayaa muddo dheer doonayay inuu helo SAMP/T si uu uga mid dhigo mashruuciisa Steel Dome, oo ah shabakad isku dhafan oo difaaca hawada iyo gantaallada. Ankara waxay sidoo kale dooneysaa heshiis ay ku jirto wareejinta tiknoolajiyadda iyo wax-soo-saar wadajir ah.
Wasiirka Difaaca Turkiga Yaşar Güler ayaa bishii Juun sheegay in dalkiisu uu qiimeynayo nidaamyada Patriot ee Mareykanka iyo SAMP/T, isagoo caddeeyay in Turkigu weli u furan yahay iskaashi dhinaca tiknoolajiyadda iyo soo saarista.
Sarkaal Turki ah ayaa sheegay in wada-hadalladu ay hakad ku jireen tan iyo 2020, kadib xiisadaha Bariga Mediterranean-ka iyo cunaqabateynno uu Midowga Yurub saaray Ankara. Hase yeeshee, wuxuu xusay in hadda ay muuqato rabitaan siyaasadeed oo cusub oo ka jira Turkiga, Talyaaniga iyo Faransiiska si mashruuca dib loogu dhaqaajiyo.
SAMP/T waxaa ilaa hadda si rasmi ah loogu dhoofiyay oo keliya Singapore, inkasta oo sidoo kale loo diray Ukraine, halka Faransiiskuna uu sanadkan geeyay Imaaraadka Carabta si uu uga caawiyo difaaca weerarrada gantaallada ee Iran. Talyaaniga ayaa sidoo kale bartamihii Juun nidaamka u diray Turkiga, isagoo qayb ka ahaa qorshayaasha difaaca NATO.
Sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah, haddii heshiis la gaaro wuxuu u badan yahay inuu ku saleysnaado jiilka cusub ee SAMP/T ee hadda lagu qalabeynayo ciidamada Faransiiska iyo Talyaaniga. Si kastaba ha ahaatee, ilo ku dhow wada-hadallada ayaa adkeeyay in dabacsanaanta cusub ee Faransiiska aan loo fasiran karin oggolaansho rasmi ah oo lagu iibinayo nidaamka.
Khubarada ayaa sidoo kale rumeysan in Paris ay weli tixgelin doonto mowqifyada Giriigga iyo Qubrus, maadaama ay heshiisyo iskaashi oo dhinaca difaaca ah la leedahay labada dal, halka Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan iyo Madaxweyne Macron la filayo inay arrintan ka wada hadlaan kulan ay ku yeelan doonaan inta uu socdo shirka NATO.
