Laga soo bilaabo saxaafadda iyo hal-abuurka, ilaa maamulka, siyaasadda federaalka iyo hoggaaminta dowlad-goboleedka.

Doorashada Cabdiweli Ibraahim Aadan (Garyare) loogu doortay Hoggaamiye Ku-xigeenka Dowladda Galmudug, 22-kii Oktoobar 2026, waxay fursad u tahay in dib loo milicsado safarkiisa nololeed iyo midka siyaasadeed, gaar ahaan doorka ay waayo-aragnimada, aqoonta shaqo iyo ka-qaybgalka siyaasadeed ku leeyihiin dhismaha hoggaamiye ka soo dhex muuqda bulshada.

Safarkiisu wuxuu ka gudbay saxaafadda iyo hal-abuurka, wuxuuna gaaray maamulka hay’adaha dowladda, siyaasadda heer federaal iyo ugu dambayn hoggaaminta heer dowlad-goboleed. Marxaladahan kala duwan waxay soo bandhigayaan waddo ay dhallinyaradu ka baran karaan muhiimadda ay leedahay in qofku xirfaddiisa dhisto, waayo-aragnimo urursado, isla markaana fahmo nidaamyada iyo hay’adaha uu doonayo inuu hoggaamiyo.

Saxaafadda: halka ay ka bilaabatay muuqashadiisa

Saxaafaddu waxay ka mid ahayd meelihii ugu horreeyay ee Garyare looga bartay bulshada dhexdeeda. Shaqada warbaahintu qofka waxay siisaa fursad uu ku barto xiriirka bulshada, gudbinta farriimaha, fahamka arrimaha dadweynaha iyo la falgalka aragtiyo kala duwan. Qofka waayo-aragnimadaas u adeegsada si masuuliyad leh wuxuu ka helaa xirfado waxtar u yeelan kara hawlo kale oo hoggaamineed.

Garyare wuxuu sidoo kale ku lug lahaa hal-abuurka iyo suugaanta, kuwaas oo ah aalado saamayn ku leh bulshada Soomaaliyeed. Isku xirka saxaafadda, hadalka dadweynaha iyo hal-abuurku wuxuu qayb ka noqon karaa fahamka sida fikradaha loo gudbiyo, bulshada loola xiriiro, loona abuuro dood ku saabsan arrimaha taagan.

Si kastaba ha ahaatee, xirfadda warbaahintu keligeed ma xaqiijiso guusha siyaasadeed; waxa muhiimka ahi waa sida aqoonta iyo waayo-aragnimadaas loogu beddelo shaqo muuqata iyo masuuliyad la cabbiri karo.

Siyaasadda iyo adeegga dadweynaha

Sannadkii 2016, Garyare wuxuu ka mid ahaa musharraxiintii u tartamayey Golaha Shacabka. Wuxuu xilligaas soo bandhigay ballanqaadyo la xiriiray amniga iyo isla-xisaabtanka, waxbarashada, adeegyada caafimaadka iyo daryeelka dadka nugul. Ballanqaadyadaasi waxay muujinayaan noocyada arrimaha bulshada ee uu doonayey inuu mudnaanta siiyo xilligaas.

Marxaladaha xigay, wuxuu ka qayb qaatay hawlo siyaasadeed iyo maamul, oo ay ku jireen shaqooyin la xiriiray maamulka duulista rayidka iyo garoomada diyaaradaha. Bishii Nofeembar 2024, waxaa loo doortay Senator ka tirsan Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, waxaana markii dambe loo doortay Guddoomiye Ku-xigeenka Guddiga Arrimaha Dibadda ee Aqalka Sare.

Waayo-aragnimadan waxay ka tarjumaysaa isbeddelka doorkiisa: inuu ka soo gudbay gudbinta wararka iyo ka-qaybgalka doodaha bulshada, una gudbay maamulka hay’adaha iyo shaqada sharci-dejinta. Hase yeeshee, qiimaynta dhabta ah ee marxalad kasta waxay u baahan tahay in lagu saleeyo waxqabadka la diiwaangeliyey, natiijooyinka la gaaray iyo masuuliyadihii si rasmi ah loo gutay.

Hoggaaminta Galmudug: fursad iyo masuuliyad cusub

Doorashadii 22-ka Oktoobar 2026, oo uu Garyare ku helay 64 cod, waxay u furtay marxalad cusub oo ah hoggaaminta fulinta dowlad-goboleedka Galmudug.

Jagada Hoggaamiye Ku-xigeenku ma aha oo keliya darajo siyaasadeed; waa masuuliyad la xiriirta wada-shaqaynta hay’adaha, taageeridda hoggaanka sare, ilaalinta wadajirka bulshada iyo ka-qaybqaadashada xal u helidda caqabadaha amni, dhaqaale iyo adeeg-bulsho ee jira.

Galmudug waxay u baahan tahay hay’ado shaqeeya, adeegyo dadweyne oo horumaraya, fursado dhaqaale iyo hannaan lagu xoojiyo kalsoonida bulshada. Sidaas darteed, marxaladdan cusub waxaa lagu qiimayn doonaa waxa la qabto, sida loo maareeyo masuuliyadda iyo heerka ay natiijooyinku uga muuqdaan nolosha dadka.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la kala saaro ballanqaadyadii hore, waayo-aragnimada uu soo urursaday iyo waxqabadka laga filayo xilka cusub. Saddexdaas arrimood way is xiriiraan, balse isku mid ma aha.

Maxay dhallinyaradu ka baran karaan safarkan?

Safarka Garyare wuxuu soo bandhigayaa dhowr cashar oo mudan in laga fiirsado.

Ugu horreyn, xirfaddu waxay noqon kartaa saldhigga horumarka. Dhallinyaradu waa inay aqoonta iyo xirfadaha ay ku shaqeeyaan u arkaan hanti ay mustaqbalka ugu adeegsan karaan doorar kale oo bulsho.

Marka labaad, himiladu waxay u baahan tahay diyaar-garow. Ka-qaybgalka siyaasadda iyo hoggaamintu waxay dalbanayaan fahamka hay’adaha, awoodda wada-xaajoodka, dulqaadka iyo diyaar u ahaanshaha masuuliyad ka weyn tan qofku hore u hayey.

Marka saddexaad, xiriirka bulshada waa in lagu xoojiyaa kalsooni iyo isla-xisaabtan. Muuqashada dadweynuhu waa bilow; kalsoonida waarta waxaa lagu dhisaa daacadnimo, adeeg iyo natiijooyin la taaban karo.

Ugu dambayn, xilku waa imtixaan. Qofka xil loo doortay waxaa laga sugayaa inuu ka gudbo marxaladda ballanqaadka una gudbo fulinta, isla markaana aqbalo in waxqabadkiisa si furan loo qiimeeyo.

Gunaanad

Safarka Cabdiweli Garyare wuxuu muujinayaa sida qofku uga soo gudbi karo xirfado iyo doorar kala duwan, ugu dambaynna u gaari karo hoggaamin siyaasadeed. Hase yeeshee, guusha safarka noocaas ahi kuma koobna gaarista xilka; waxaa dhammaystira sida xilka loo guto iyo waxa bulshada loogu qabto.

Dhallinyarada Soomaaliyeed, casharka ugu muhiimsani waa in mustaqbalka lagu dhiso aqoon, xirfad, waayo-aragnimo iyo u adeegidda bulshada. Hoggaamiyahana waxaa lagu xusuustaa ma aha oo keliya jidkii uu xilka ku gaaray, balse sidoo kale raadkii uu kaga tegay nolosha dadka uu masuulka ka yahay.

Hoggaamintu kuma dhammaato marka kursi la helo; halkaas ayay ka bilaabataa masuuliyadda lagu caddeeyo waxa qofku bulshada u qaban karo.

W/Q: Abdirashid Nor.