Israa’iil ayaa Arbacadii magacawday safiirkeedii ugu horreeyay ee u qaabilsan Somaliland, tallaabo sii xoojinaysa khilaafka diblomaasiyadeed ee kala dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya.
Go’aankan ayaa imanaya wax yar kadib markii Tel Aviv ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland, taas oo si weyn u beddeshay jihada siyaasadeed ee gobolka.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa’iil ayaa sheegtay in diblomaasiga ruug-caddaaga ah Michael Lotem loo magacaabay safiir aan fadhigiisu ahayn Hargeysa (non-resident ambassador). Lotem waxa uu hore safiir uga soo noqday Kenya, Azerbaijan iyo Kazakhstan, taas oo muujinaysa khibrad diblomaasiyadeed oo ballaaran.
Magacaabistan waxay daba socotaa go’aankii 26-kii Diseembar 2025, markaas oo Israa’iil si rasmi ah ugu dhawaaqday inay Somaliland u aqoonsatay dowlad madax-bannaan. Tallaabadaas ayaa jebisay in ka badan 30 sano oo aqoonsi la’aan caalami ah, isla markaana si degdeg ah u dhalisay cambaareyn xooggan oo ka timid Muqdisho iyo dalal kale.
Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa si cad u muujisay diidmadeeda, iyadoo Somaliland u aragta qayb ka mid ah dhulkeeda. Waxay sidoo kale si joogto ah uga digtay xiriir kasta oo toos ah oo dowlado shisheeye la yeeshaan Hargeysa, iyadoo ku tilmaanta mid ka hor imanaya madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee dalka.
Dhanka kale, Somaliland ayaa muddo dheer ku doodaysay in qadiyaddeedu tahay mid gaar ah. Waxay ku saleyneysaa 26-kii Juun 1960, markaas oo ay xornimo qaadatay, kadibna si ikhtiyaari ah ula midowday koonfurtii si loo dhiso Jamhuuriyadda Soomaaliya. Burburkii dowladdii dhexe ee 1991 kadib, waxay dib ugu dhawaaqday madax-bannaanideeda, inkastoo aysan helin aqoonsi caalami ah.
Bishii Febraayo ee sanadkan, Israa’iil ayaa sidoo kale guddoontay waraaqaha aqoonsiga safiirkii ugu horreeyay ee Somaliland u magacawday Tel Aviv, taas oo muujinaysay in labada dhinac ay u gudbayaan xiriir rasmi ah oo laba-geesood ah. Magacaabista Lotem ayaa hadda dhameystirtay wejiga xiga ee xiriirkaas.
Israa’iil waxay tilmaantay in iskaashigan cusub uu horseedi karo wada shaqeyn dhinacyada amniga, teknoolajiyada, caafimaadka iyo beeraha ah.
Horumarkan ayaa dhanka kale u muuqda guul siyaasadeed oo u soo hoyatay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro), oo xilka la wareegay Diseembar 2024.
Si kastaba, dhinaca Muqdisho arrintan waxay taabanaysaa xuddunta qaranimada iyo midnimada dalka. Soomaaliya weli waxay ku adkeysanaysaa in Somaliland ay ka mid tahay dhulkeeda, iyadoo inta badan beesha caalamka ay wali taageersan tahay mowqifkaas.
Sidaas darteed, magacaabista safiirka ee Arbacadii waxay noqotay tallaabo kale oo muujinaysa sii kala fogaanshaha siyaasadeed, isla markaana sii hurin karta xiisadda diblomaasiyadeed ee u dhaxaysa labada dhinac.
